«Фарёди хомўш»

Торнигори Маликнеъмат

Базми ҳазл ва тарона


         Боиси  хушнудист, ки  намоишҳои ҳачвй  ва таронасарой  дар қаламрави Точикистон, хосса  дар  ноҳия  ва  маҳаллҳо  рў  ба  густариш  оварда  истодааст. 11 феврали  соли  2011 барномаи  муштараки  намоишии  ансамбли  оилавии  Латифиён  бо  ҳачвнигори  овозадори ноҳияи Мастчоҳ – Азизмуҳаммади  Шодй  силсилаи  намоишҳои  омехта  ба  ҳачву  таронаро пешкаши  ҳаводоронашон  намуданд.

          Барандаи  намоиш – ровии  машҳур, омўзгор, аълочии  маорифи Точикистон Зокирзода  Дилшод бо  лаҳни  ширадор  ва  намуди  саҳназеб ба  намоиш  ҳусни  ифтитоҳ  бахшид. Дар  зимн  ҳамин  нуктаро бояд  хотиррасон  кард, ки бештари ҳунармандони  мо чандин  истеъдоди  дигар  доранд. Дилшод  Зокирзодаро  борҳо  дар  ичро  кардани  нақшҳои  саҳнай  дидаем. Ба  чуз  ин  ў  овозхони  сурудҳои  ҳозиразамон, рўзноманигори  моҳир  ва  ниҳоят  адиби  хушсалиқае  низ  ҳаст. Танҳо ўро  лозим  меояд, ки  барои  сайқали  истеъдодҳои  хеш  муҳите нисбатан  сазовор,  ки  дархури  ў  бошад,  пайдо  бинамояд.

            Баъд  аз  он  дар  ҳамовозии  арғунуну  таблҳои  барқй  Ҳалимчони Латифзод  таронаеро  таҳти  унвони «Боз  ошиқ  шаваму  зиндаги  аз  сар  гирам»-ро  оғоз кард. Матни  суруд  миёни  хосу ом  машҳур  ва  аз  шоирони  касбй  интихоб  шуда  буд. Он  чй  писандида  намуд,  ин  сарулибоси  саҳнавии  мувофиқи  ин  ансамбл  ҳаст. Офарин  ба  вироишгари  сару  либос! Аммо  садои  дастгоҳҳои  овоздиҳанда  беҳад  баланд  буд  ва  ба  шунаванда  ичозат  намедод,  ки  бемонеа  сурудро  гўш  кунад. Мебоист,  як  нафар  танзимгари  овоз (оператор) миёни  тамошобинон  давр  зада, қаблан ин  ишколро  бартараф  менамуд.

             Сипас  саҳнаи  ҳачвии  «Устои  туқумдўз» намоиш  дода  шуд,  ки  дар  нақши  усто  ҳунарманди  номй  Азизмуҳаммади  Шодй ва дар  нақши  кампири  корафтода  ҳунарвари  шўҳратёр, иштирокчии  чандин  намоишҳои  телевизионй, роҳбари  ансамбли  хонаводагии  «Умед» — Ҳайитбои  Латифзод  бозй  карданд.

              Азизмуҳаммади    Шодй  зиёда  аз  сй  сол  аст,  ки дар  саҳнаҳои  ҳачви  точик  ҳунарнамой  мекунад  ва  бешубҳа  устод  ва  асосгузори  театр  ва  ҳачв  дар  ноҳияи  Мастчоҳ  ба  ҳисоб  меравад. Нахустнамоишҳои  ҳачвии ў  «Иллоанта», «Ачузкампир», «Роботи  порсо»  ҳанўз  ҳам  дар  оинаи  хотири  тамошобинон  нақш  бастааст. Ин  даму  рўз,  ки  синни  ў  ба  53-солагй  мерасад,  ҳанўз  ҳам  хаста  нашуда, мардумро  аз  нўшдорўи  ҳачв  сероб  мегардонад. Оё  баъди  Азизмуҳаммади  Шодй  кй  метавониста  бошад,  ки  ҳунари  ўро  идома  бидиҳад? Дуруст  аст,  ки  ба  чуз  Азизмуҳаммад  ҳачвнигорони  дигар  дар  миёни  мардум вучуд  доранд. Аммо  ҳанўз  мушоҳида  нашудааст,  ки  дар  пояи  ў  касе  ҳачвро  ба  авчҳои  баланд  бардошта бошад. Вақтҳои  охир  мушоҳида  мешавад,  ки  ў  андаке  аз  ҳунари  зебои  худ  канорагирй  карда  истодааст. Сабаби  ин  маълум! «Рўзгор  оинаро  мўҳточи  хокистар кунад». Охир  ў акнун  натанҳо  падари  ғамхор,  балки  бобои  чандин  набераҳо  ҳаст. Ҳамчун  сардори  оила  мебояд  ба  сарвақти  ҳамаи  инҳо  бирасад. Онҳоро  тўй  кунад, шодиашонро  бинад.  Бо  вучуди  ин  вақт  ёфтану  боз  ин  корҳоро  кардан  кори  ҳар  кас  нест. Замоне  буд,  ки  ў  чавон  буду  хонаи  ў  саҳна  буд. Ҳатто  тамоми  хонадонашро кашола  карда  ба  саҳна  меовард. Зеро  он  вакт  ҳунарро  қадр  мекарданд. Ҳарчанд  мисли  ҳозира  пули  бисёр  намедоданд,  аммо  ба  қадри  сухану  ҳунари  ў  мерасиданд…

            Ҳайитбои  Латифзодро  кист,  ки  нашиносад?  Ў бори  нахуст  «Театри  як  актёр»-ро  дар  Мастчоҳ  пиёда  кард. Симои типии  зани  мастчоҳиро бо  номи  «Қиғиштмо»  офарид. Вожаи  «қиғишт»  аз гуфтугўи  суғдиёни  қадим  маншаъ  гирифта  то  имрўз  миёни  мардуми  Мастчоҳ  корбурд  мешавад. Масалан  дар  Мадрушкат  мегўянд,  ки «Ин  қадар  бисёр  қиғишт  накун». Табиист, ки  дар  дигар  чойҳои  Мастчоҳ  ин  вожа  ба  ҳамин  маънй  истифода  мегардад. Истеъдоди  волои  Ҳайитбой  гуногунчабҳа  буда, бештар  майл  ба  услуби  халкй-фолклорй  дорад. Ў  натанҳо  ҳачвнигор, инчунин  актёри  саҳнаҳои лирикй,  бадей  ва  ниҳоят  сарояндаи  сурудҳо  низ  мебошад. Вакте  ки  ансамбли  оилавии  онҳо  бори  нахуст  дар  телевизиони  марказй  баромад  кард,  ман  гумон  доштам,  ки  инҳо  ҳунармандони  кўлобианд.Чунки  бо  ҳамон  тарзу  равиш  мехонданд  ва  ҳатто  зебо  ҳам  мехонданд. Чун донистам,  ки  инҳо  мастчоҳиёнанд,  ба  хулосае  омадам,  ки  ҳамдиёрони  ман  метавонанд  ба  пуррагй  ба  лаҳчаҳои  кўлобй, хучандй  ва  помирй  ҳам  сурудҳо  бихонанд.

                Пас  аз  ин  ҳам  саҳна  мунтазам  гардон  мешуд  ва  гоҳ  суруд ва гоҳе ба ҳачв бадал  мегардид.

               Аз  чониби  ҳунарварони  ансамбл-фарзандони  Ҳайитбой пайи  ҳам  сурудҳои  «Духтари  Мастчоҳ», «Дар  лаби  обе шишта  ҳайронам», «Ситора» садо  медоданд. Он  чиз  қобили  мулоҳиза  буд,  ки  ансамбл  дар  сурудҳои  худ   мантнҳои обшустаи «шоирони  дурўғин»  ё  «худамшоир»-онро  намехонд. Ва  дуруст  ҳам  мекард. Вакте  ки  Мастчоҳ  шоирони  номдоре  чун  Қувват  Давлат, Чўра  Юсуфй  ва  Олимхон  Исматй  дорад,  чи  чои  он  ки  «шеърҳои  худ»-ро  бихонем? Гузашта аз  ин кас  шодмон  мешавад,  вақте ки  сурудхонони мо  дар  бораи  « Мастчоҳ»  мехонанд: Мисол, «Духтари  Масчоҳ», « Мастчоҳи  ман»  ва  ғайра. Охир  мо  ҳам  ҳуқуқ  дорем,  васфи  ёру  диёри  худро  карда  бошем.

            Баъдан  саҳнаҳои  ҳачвии  «Дар  таваллудхона» ва  «Шикастабанд» манзури  бинандагон  гардиданд. Ин  ду  саҳна  аз  аносири  ҳачви  халқй  бархурдор  буда, боис  шуд,  ки  тамошобинонро,  ки  аксаран  хурдсолон (!)  буданд, хушҳол  гардонад. Чои  таассуф  аст,  ки  насли  калонсол  завқи  тамошои  ҳунарҳои  зеборо  гум  кардааст.На  аз  масъулон,  на  аз  мардуми  оддй,  касеро  дар  ин  намоишномаҳо  намебинем. Кас  ҳайрон  мешавад, ки  онҳо  кай  аз  корҳои  ичборй  ва  дилбазани  худ  даст  мекашида  бошанд, ё  кай  аз  хонаҳои  тангу  тори  худ  берун  баромада,  истироҳат  гуфтанй чизеро  мекарда  бошанд?

Агар  бо  назари  аввал  нигоҳ  андозем, саҳнаҳо бисёр  хандаовар  ва  хотирнишин  буданд. Мисли  он,  ки  кампир  барои мўйсафеди  барчомондааш аз усто  афзор  металабад. Ё «Дар таваллудхона» духтари  хола  тифли  навзод  дар  бағал, назди  модар  меояд  ва «пойҳои худро  урён карда» ба  тамошобинон  нишон  медиҳад.Ё  ин  ки  дар  саҳнаи  ҳачвии  «Шикастабанд» кампир  пойи  шикастаи  худро  ба   марди  шикастабанд  нишон  медиҳад… Лекин  аз  назари  интиқод  ин  саҳнаҳо  шаҳватбарангез  ва  барои  бе  ин  ҳам  ахлоқи  костаи  мардум  музирр  хоҳанд  буд.

            Нуқсони  дигар  дар  матни  саропо  шевагй, балки мутлақо маҳаллии  саҳнаҳост,  ки  амалкардаш  хилофи  Қонуни  забони  точикист. Албатта  бо  забони  маҳаллии  худ  баён  кардани розу  ниёз  чои  ҳеч  айбе  надорад. Лекин  саҳнаи  точик  як  чузъи  ҳуввият,  сиёсат  ва  миллияти  точик  аст.

           Ҳадафи  мо  аз  ин  қиёскуниҳо  ба  чуз  он  набуда, ки  ҳунару  фарҳанги  мардум  дар  асоси  дастовардҳои  бузурги  миллат, мисли ҳуввият  ва  истиқлолият  рушду  нумўъ намояд.Дар  фарчом  барои  ҳамаи  ҳунарварони  Мастчоҳ  ва  дар  симои  онон  ба аҳли  адабу  фарҳанги  точик пешравиҳо  таманно  дорем.

Март 9, 2011 - Posted by | Culture, Аквом, Зиндагй, Инсон, Мастчох, Мушкилот, Назм, Нигох, Точикистон, Фарханг ва адабиёт, Худшиноси, Чехрахои мондагор, Шахсият, фарзанд, Poet

1 комментарий »

  1. salomu durud
    muvaffak boshed!

    комментарий от Фирдавси Аьзам فردوس اعظم | Март 24, 2011 | Ответить


Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: