Хуршед дар ҷароҳати шафақ

Ба  муносибати  60-солагии  шоири  шаҳир – Қувват  Давлат

Шеъри  Қувват  Давлат  оинаи  қаднамои  тақдири  миллати  мост.  Аз  маҷмӯаи  ашъори    нав  ва  мутаассифона  охирини  ӯ  “Шаҳри  ишқ”  пайдост,  ки  Тоҷикистонро  ҳамчун  як  ҷузви  ҷаҳони  мутамаддин,  ҳамчун  зодгоҳ, маконе,  ки  он  ҷо  хуни  нофаш  рехтааст,  ситоиш  мекунад,  аз  дарду  ғами  миллат  менолад  ва  аз  шодиву  хурсандиаш  меболад. Ӯ  мегӯяд:

Тоҷикистон,

Эҳтиётат  мекунам,

Аз  ниҳолат  то  пахолат,

Аз  тагаргу  барфу  борону  шамолат…

 

Охир,  ҳар  хонандаи  закӣ  ба  осонӣ  мефаҳмад,  ки  вожаҳои  рамзии  “ниҳол”  ва  “пахол”   дар  ифодаи  шоир  “ободию  вайронӣ”- и  диёр  “тагаргу  барфу  борону  шамол”  “нируҳои  бадхоҳ”  ва “душманони  миллат”- анд,  ва  эҳтиёт  кардани  миҳан  вазифаи  муқаддаси  мову  шумост. Оваҳ,  чи  хуш  будӣ  агар  ҳар  як  фарди  тоҷик  чун  қаҳрамони  лирикии  Қувват  Давлат  Тоҷикистон-хонаи  орзӯ  ва  омоли  ҳар  тоҷикро  чунин  эҳтиёт  мекард.

Рэп: сароем ё насароем?

Қонуни  инкишофи  ҷомеа  аст,  ки  ҳамеша  падидаи  нав  кӯҳнаро иваз  мекунад. Ба  қавли  бузургвор  Рӯдакӣ;

Куҳан  кунад  ба  замоне  ҳамон  куҷо  нав  буд

Ва  нав  кунад  ба замоне  ҳамон, ки  хулқон  буд.

Агар  чунин  намебуд,  ҷамъияти  башарӣ  ҳеҷ  гоҳ  пешрафт  намекард.  Ин  қонун  дар  тамоми  паҳлӯҳои  зиндагии  ҳаррӯзаи  мо,  ҳатто  дар  бахшҳои  фарҳанг  ва  ҳунари  мо низ  таъсир   дорад.

Дар  замони  худ  Борбади  Марвазӣ  бо  эҷоди  соз  ва  офаридаҳои  марғуби  мусиқии  худ  дар  олами  савту  наво  табаддулдот  ворид  намуд. Агар  ӯро  шоҳи  мусиқии  ҷаҳон  гӯем,  хато  нахоҳад  буд. Ӯ  бо  чандин  лаҳнҳои  тозаэҷоди  худ  машҳури  ҷаҳон  гардид. Аммо  мусаллам  аст,  ки  дар  ибтидои  кор  ин  офаридаҳои  Борбад  «нав»  маҳсуб  мешуданд  ва  бо  гузашти  рӯзгорон  ба  «классика»  табдил  ёфтанд.

Барфиёна

Бор,  эй  барф,

Нармтар  аз  сангии  ҳар  дил,

Гармтар  аз  сардии  ҳар  ҳарф.

Оламеро  шишабандон  кун,

Осиёби  умри  моро  чархгардон  кун.

Бор,  эй  барф,

То  сиёҳӣ  аз  сафедиҳои  ту  дилхун  шавад,

Об, дар  ҳар  ҷо  ки  бошад,

Қатра-қатра  ғун  шавад,

Ҷайҳун  шавад.

Бор,  эй  барф,

Якманиву  думанӣ…даҳ  ман,

Рӯяд  аз  чоки  гиребонат  гули  баҳман.

То  ки  аз  файзи  ту  гардад,

Ин  замин  монанди  гулшан.

Бор,  эй  барф,

Бар  сару  рӯи  замона,

Ҳамчуноне  дар  фасона.

То  бигӯям  дар  ҳавои  ин  тарона,

Барфиёна.

Рӯзномаи «Дам» нашр шуд

Баъд  аз  интизориҳои  зиёди  мухлисон  ниҳоят  шумораи  нахустини  рӯзномаи  хусусии  «Дам»  интишор  гардид, ки  дар  фазои  иттилооти вилояти  Суғд  воқеаи  фараҳбахш  аст.  Муассис  ва сардабири  рӯзнома  шоир, узви  Иттифоқи  нависандагони  Тоҷикистон,  рӯзноманигори  шинохта  Ҷӯра  Юсуфӣ,  мушовир  ходими  адабии  Иттифоқи  нависандагон,  нависанда  ва  таърихнигор – Мирзо  Шакурзода, дар ҳайати  эҷодӣ – шоир,  узви  иттифоқи  нависандагони  Тоҷикистон, олим, номзади  илмҳои суханшиносӣ- Маликнеъмат, шоир, узви  Иттифоқи  нависандагони Тоҷикистон,  муҳаррири  рӯзномаи  «Машъал»-Олимхон  Исматӣ, шоир, сардори идораи  шуғли  аҳолии  ноҳияи Мастчоҳ – Абдуқодири  Абдуллохон, шоир, муҳаррири  «Паёми  кӯҳистон»-Абдуллоҳи  Фозил  ва  чанд  нафар  эҷодкорони  дигар  шомил  шудаанд,  ки  ҳама  қаламкашони  шинохтаанд.

Нашнохти маро?

Нашнохти  маро?

Онро,  ки  сабзчароги  email-аш  ба  ёди  ту,

Аз  калби  шаб  то  ба  сахар  чашм  мезанад…

Нашнохти  маро?

Онро,  ки  даста-дастаи  гулхои  тозаро,

Чун  хадя  бар  сурогаи  ту  пуст  мекунад.

Онро,  ки  дар  харими  You Tube  чехраи  туро

Мисли  нигорхонаи  Чин  накш  мезанад.

Онро,  ки  лахза-лахзаеро  аз  хаёли  ту,

Бар  коби  калби  хеш,

Download  мекунад.

Боре  шинохти?

Нашнохти хануз…

Як суруди дилангез

Як рўзи рамазон

Инак,  боз моҳи  мубораки  рамазон  фаро  расид. Дар  моҳи  август,  дар  авчи  гармо,  дар  мавсими  хомпаз. Дар  айёме  ки  дарозои  рўз  ба  16  соат  тўл  мекашад…

Соати  3-и саҳари  1 август  аҳли  хонаводаи  ман  тараддуди  омодасозии  субҳонаи  рамазонй  ҳама  сари  дастархон  чамъ  омадем. Дар  обгинаҳо  шарбату  оби  сард,  ангуру  тарбуз,  шинниву  мураббо,  нонҳои  ширмол  ва  ниҳоят  қурутоби  машҳур,  ки  андарунаш  пиёз  ва  гўшти  фаровон  дорад,  фароҳам  омада, субҳона  мехўрдему  сўҳбат  мекардем. Ин  ҳама  моҳазарро  ҳамсари  ман, ки  ҳунари  бузурги  кадабонуй  дорад, муҳайё  кардааст. Модари  фарзандони  ман, дар  замонаш  аълохонтарин  духтари  синфашон  буд, аммо  шароити  деҳотро  ба  назар  гирифта  ба  хондан  нарафт  ва  умри  худро  сарфи  тарбияи  фарзандон  намуд. Ду  рўз  пештар  ҳама  якчоя  48-солагии  зодрўзашро  чашн  гирфтем. Писари  аз  ҳама  хурдии  мо, ки  13- солааст,  пурсид,  оё  боре  ҳам  рамазонро  дар  мавсими  гармо  истиқбол  кардаед,  гуфтем,  ки  «Ҳо!». Солҳои  1976-77-78  рамазон  ана  дар  ҳамин  мавсими  гармо  омада  буд. Он  вақт,  ҳарчанд,  ки  замони  шўравй буд, аммо  мардум  рўза  медоштанд. Зеро  моҳияти  ин  моҳи  муборакро  дарёфта  буданд.  Баъзан  аз  забони  куҳансолон  ин  байтҳоро  мешунавидем;

«Маро аз мантиқ ояд бўи хомй…»

(Эродҳо  дар  ҳошияи  дастури  методй  барои дарсҳои  тарбиявии    роҳбарони  синфи  мактабҳои  вилояти  Суғд,«Гулчини  адаб», Ёрматова.Х.С, Мухторзода. С, Хучанд-2006).

 

         Чанде  қабл  барои  омўзгорони  мактабҳои  вилояти  Суғд  тавассути  интишороти  Камоли  Хучандй  дастуре  дастраст  гардид,  ки  «Гулчини  адаб»  номгузорй шудааст. Аммо маълум  аст, ки барои  бошитоб  ва  пурхато чоп  шуданаш касе  масъулият  ба  дўш  нагирифтааст.

         Танҳо  худи  «Гулчини  адаб»(?)  гузоштани  номи  китоб  ғалати  маҳз  аст. Ҳарчанд,  ки  муаллифон  ба  хотири  хушсадоии  ин  вожаҳо  ва  дар пайравй  ба  номи  силсилакитоби  машҳур-«Гулшани  адаб», ба  китоби  худ чунин  номгузориро  раво  дидаанд.  Мешавад,  ки  гўем:  «Гулшани  адаб»,  чунки  ба  мачоз адабро  ба  гулшане  метавон  шабоҳат  дод. Аммо  адаб  чизест,  ки  вайро  гулчин  карда  намешавад,  зеро тамомии  мафҳуми  адаб интисоб  ба  сароҳат  дорад. Номи  муаллифони  китоб  низ  нодуруст  чой  дода  шудааст. «Ёрматова».Дар  ҳуччат  шояд  номи  муаллиф  чунин  бошад. Аммо  ин  вожа  дар  асл  «Ёрмуҳаммадова»  аст. Истифодаи  ин  калима  дар  шакли  фавқ  нисбат  ба  забони  точикй  беҳурматист. Номи  муаллифи  дуюми  ин  баёз  «Мухторзодаи  С.»-яъне  Саидаҳрор, низ  ғалат чой  дода  шудааст.Зеро  мувофиқи  маъно  «Саидаҳрор  Мухторзода», ё  «Мухторзода  Саидаҳрор»  навиштан  мумкин. Агар  хоҳем,  ки  бандаки  изофиро  истифода  барем,  он  гоҳ  ба  ин  сурат: «Саидаҳрори  Мухтор»  бояд  нависем. Зеро  дар  ин  љо  бандаки  изофй  мансубиятро,  яъне  фарзанди  Мухтор  будани  Саидаҳрорро ифода  мекунад. Вақте  ки  дар  насаб  ҳиссаи «-зода» ҳамроҳ  мешавад,  масалан  «Мухторзода»,  дар  ном  бандаки  изофй  ногузир  аз  миён  мехезад  ва  шакли  саҳеҳи  ному  насаб  чунин  шаклро  мегирад; «Саидаҳрор Мухторзода»,  на  «Мухторзодаи  Саидаҳрор».

Точикон ва Точикистон аз дидгоҳи ҳамзабонон

Начми  Ковиёнй    (Афғонистон)

Точикҳо  бошандагони  бумии  сарзаминҳои  Хуросони  бузург¹ ва Фарорўди  бостонй  ҳастанд. «Точикҳо  аз  замонҳои  қадим,  ки  ба  беш  аз  шаш  ҳазор  сол  мерасад,  дар  ин  сарзамин  зиндагй  мекунанд»². Онҳо  ориёй  ҳастанд  ва  дорои  тамаддуну  фарҳанги  чандин  ҳазорсола  мебошанд.Владимир  Бартолд-ховаршиноси  шинохташудаи  рус  менависад,  ки  «Мутолиоти  мо  дар  боби таърихи  Осиёи  Миёна  нишон  медиҳад,  ки   мардуми  бумии  он  чо  ориёї  будаанд»³. Ва  «точикҳо  намояндаи  яке  аз  қадимитарин  тамаддунҳои  Осиёи  Миёна  ҳастанд  ва  қабл  аз  зуҳури  туркон  дар  ин  ноҳия  зиндагй  мекарданд»⁴.  Вожаи  «точик»  вожаест  бисёр  куҳан,  ки  дар  қарнҳои  пеш  аз  ҳамлаи  аъроб  ба  Хуросон  дар  забони  форсии  паҳлави  вучуд  доштааст.

Точикҳо  ба  рағми  ин, ки  густураи  марзу  буми  онҳо дар  шоҳроҳи  тардиди  халқҳо  ва  табодули  тамаддунҳо  ва  ҳамчунин  дар  гиреҳгоҳи  омезиш  ва  руёрўии  фарҳангҳо  қарор  доштааст,  тавонистанд  ҳуввияти  фарҳангй ва  забониашонро  посдорй  кунанд.  Онҳо  дар  ҳавзаи  илм  ва  адабиёт,  фарҳанг  ва  ҳунар  хадамоти  арзишманд  кардаанд  ва  дар  арсаи  сиёсату  девонсолорй  нақши  муҳиме  бозй  намудаанд.

Дар марги Мухаммад Довуд

Дар  сахнаи  давлат  нафаре  буд,  кучо  рафт?

Дар  рахнаи  миллат  сипаре  буд,  кучо  рафт?

Аз  шохаи  точик  самаре  пухта  афтод,

Эхёгари   Ахмадшахи  Масъуд  кучо  рафт?

Бояд,  ки  Сулаймони  дигар  аз  пасаш  ояд,

Чолут  ба  чо  мондаву  Довуд  кучо  рафт?

Фарёд  зи  точиккушии  ин  фалаки  пир,

Пушту  панахи  марзи  Вароруд  кучо  рафт?

Дар  мотами  ў  як  чигари  сўхта  дорам,

Бўи  чигари  сўхта  ку,  дуд  кучо  рафт?

Азбаски  вучудаш  хама  моил  ба  бако  буд,

Бигзошт  фанорову  ба  даргохи  худо  рафт!

 

Мо барои васл кардан омадем!

Эй растахези ногахон в-эй рахмати бемунтахо,
Эй оташе афрухта дар бешаи андешахо.
Имруз хандон омади , мифтохи зиндон омади,
Бар мустамандон омади чун бахшишу фазли Худо.
Хуршедро хочиб туи, уммедро вочиб туи,
Матлаб туи, толиб туи, хам мунтахо хам ибтидо.
Дар синахо бархоста , андешаро ороста,
Хам хеш хочат хоста, хам хештан карда раво.
Эй рухбахши бебадал в-эй лаззати илму амал,
Боки бахонасту дагал, к-ин иллат омад в-он даво
Мо з-он дагал кажбин шуда бо бегунах дар кин шуда,
Гах масти нуралайн шуда , гах масти нону шурбо.
Ин сакр бин хал ахклро,в-ин накл бин хал наклро,
К-аз бахри нону баклро,чандин нашояд мочаро.
Тадбир сад рангафкани,бар Руму бар занг афкани,
В-андар миён чанг афкани,фи истиноьи лояро.
Мимол пинхон гуши чон,минах бахона бар касон,
Чон раби хулсани занон,валлах, ки логаст эй киё.
Хомуш ки бас мустаьчилам,рафтам суи пои алам,
Когаз бинех бишкан калам соки биомад алсало.

Хитоб

Умр бедорист, мурдан хамчу хоб,
Сўхбати моро ба бедорй биёб.

Зиндагй бе мост мисли мурдагй,
Орзухо чумлагй накше бар об.

Чои моро кас набитвонад гирифт,
Дар чахони зери моху офтоб.

Анчуман бе нури мо монанди гўр,
Кас чу мо бар ту нагўяд харфи ноб.

Ќадри мо дар зиндагй нашнохтй,
Баъди мурдан мурдаи моро макоб.

Чахд кун, шояд ба гарди мо расй,
В-он дигар валлоху аълам биссавоб!

Cуг

Зи ѓамат пир шудам, эй фарзанд,
Зишту дилгир шудам, эй фарзанд.

Дилам аз зиндагии бе ту монд,
Паи тадбир шудам, эй фарзанд.

Хабари марги ту мачрўхам кард,
Забару зер шудам, эй фарзанд.

Марги фарзанд балое будаст,
Хадафи тир шудам, эй фарзанд.

Ба сарам ѓусса биёмад барваќт,
Бемахал пир шудам, эй фарзанд.

Гушнаи рўи ту будам, валлох,
Зи чахон сер шудам, эй фарзанд!

Ин одамон

Аз  чй   рў  ноодаманд  ин  одамон,

Бо  шаётин  хамдаманд  ин  одамон.

Чун  зи  сар  то  пояшон  машки  хавост,

Дам  даму  дам  бедаманд  ин  одамон.

Хотам  аз  камзарфишон  дар  мотам  аст,

Нигоҳ

Нигохи мо ба  хам  дар  печутоб аст,

Аз ин  сиххо  замири  мо  кабоб аст.

Ба  кадри хамдигар бояд расидан,

Ки  айёми   шабобасту  шабобаст.

Дарвозаҳои диёр

(Ё нуктае чанд пиромуни маданияти диёрдорū)

Точикистон -хонаи умеди ҳазорон ҳазор точикони азиятдидаи таърих ва пароканда дар гўшаю канори олам, имрўзҳо ба шарофати истиқлол рў ба беҳбудū оварда, рўз то рўз ободу зебо шуда истодааст. Тичорат ва вуруди сармояи чамъшуда аз мардикорū, бар замми ин сиёсати хирадмандонаи Президент имкон додаст, ки роҳҳо ва иншооти нав,биноҳои ба санъати меъморū чавобгўй, бурчу бораҳои дилкашу марғуб қомат рост кунанд. Душанбе-ин шаҳри муқаддаси точикони навоин, имрўз барои ҳар яки мо зеботару беҳтар аз Бухорост. Тамоми деҳоту навоҳии вилояти Суғд, мисли ҳамсояҳои мо Спитамену Чаббор Расулов,Бобочон Ғафурову Ғончū, Айниву Зафаробод дар ҳоли рушд қарор доранд. Факат Мастчоҳи мо не.  Ҳол  он, ки  вориси  асосии  суғдиён  мо  ҳастем

«Нилуфари маҳтоб». (Китоби шеърҳо)

Мачмўаи  мазкур соли 1998  дар  нашриёти «Адиб» бо пешгуфтори  шоираи халқии Точикистон – Фарзонаи Хучандū бо теъдоди  2000  нусха ба  табъ расидааст. Дар ин мачмўа  намунаи ашъори ирфонū, ғазалҳо, марсияҳо, шеъри сафед, шеъри озод  ва  дубайтиву рубоиҳои  Маликнеъмат фароҳам  омадаанд. Баъди интишор гардидани ин мачмўа  аз чониби  олими суханшинос, номзади илмҳои суханшиносū, дотсенти  кафедраи адабиёти Донишгоҳи Давлатии Хучанд-Точибой Келдиёров мавриди муҳокима  қарор  гирифт ва муҳаққиқ  ба  ашъори ин баёз  баҳои  баланд  дода,  муаллифи  ин  китобро  «шоири шеърҳои  маҳтобū» номид.Дар  ин мачмўа  беҳтарин  шеърҳо  таҳти унвони «Зарб», «Номаиманзум», «Тундаре аз абри андўҳ», «Ман, ту ва барф», «Гули маҳтоб», «Вачди дарвеш», «Начво ба гўши бод» манзур  шудаанд,  ки   аз  чонибихонандагон  баҳои сазоворе  гирифтаанд.

Навҳа(Шеъри зулол) Noohe (shere zolaal)

Озаро!
Эй чигаро!
Ғурамарго, писаро!
Баъди маргат на ба бому на даро,
Нест як лаҳза зи файзу зи хушиҳо асаро!
Мондаам зору парешону шикаста ба миёни ду саро,
Мунтазирам, ки биёяд магар аз ту хабаро.
Корам аммо шуда аз бад батаро!
Раҳм кун бар падаро!
Бехабаро!
Бидаро!

«Маснавии навū» مسنوى نوى

Ин асар соли 2006 дар шаҳри Хучанд интишор ёфтааст.Ҳамчунон

ки аз номаш маълум аст,дар шакли маснавū иншо шуда  ҳадафи

муаллиф аз иншои  он  тафсири баъзе аз оёти «Қуръон» мувофиқи ин давру замон  ва ҳикоёти марғубу дилнишин  аз рўзгори  рўҳониёни  бузурги шарқи исломū ва  сўфиёни машҳури даврони мо, мисли  Эшони Мачнун, Шайхи Макнун, Эшони Коғаз, Эщони Юсуфхон, Эшони  Сиддиқхон  мебошад. Ин  асар  барои оммаи васеи мардум, хосса чаво

нон ниҳоят  ибратпазир хоҳад  буд.

Бигравам  аз  шарри  шайтони  лаъин

,Дар  хисори  амни  «Раббил  ъоламин.»

Пас  ба  «Бисмиллохи  рахмони  рахим»,

Рах   бигирам  бар  «Сироти  мустаким».

Зикр  бехтар  гайри  «Бисмиллох” нест,

Гайри  ин  рах  суи  аллах  рох   нест.

Он  чй  дар  пушти  хабибуллох  буд

Ман ва Иблис (хикоя). Man va Ebles (hekaaye)

Модарам мегуфт, ки баробари таваллуд шудан Иблис бо ман буд. Зеро, ки рўзи баромаданаш аз таваллудхона барфи бисёре боридааст. Ва мани парпечшуда дар баѓалаш сўи хона мерафтаем, ки ногох лаѓжида маро аз даст ба даруни барф афтонидааст.Пурсидам, ки чи ранге дошт Иблис? Гуфт, ки «сафед буд, мисли одами барфи».
Дар се ё чорсолаги, ки акнун мохияти чизхоро хира дарк мекардам, андаке ќад ёзонда талош менамудам, ки «олами булачаб»-и рўи мизи хонаамонро бинам, ки маро бемории сурхакон фаро гирифт.Дар оташи таб месўхтам.Ҳатто симои мехрубон ва махбуби падарам, ки хам шуда холи маро санчидан мехост, бадал мешуд ва гох мисли дев менамуд, гохи дигар мисли худ. Фарёд мезадам, ки «Сўи ман маё!…Ѓаш мекард дили падарам. Яќин, ки он лахза Иблис бо ман буд.Ва мисли табиб буд, Иблиси лаин.

Ману роёна Manoo raayaane

Баста паймона,
Шабу рузона.
Шуда хамхона,
Ману роёна.

Руи у равшан,
Чашми ман хира.
Ишки у бар дил
Хар нафас чира.

Дида аз руяш,
Натавонам канд.
Шудаам наздаш,
Пой андар банд.

Сиёвуш.Тарона SIYAAVOOSH.Taraanehaa

Сиёвуш-суруди нав

Сиёвуш-эй ки саропо хавас.  

 ORION-SIAVASH     

Амир Шикебо Amir Shekibaa

Шикебо яке аз шоирони чавони Ирони имруз аст, ки панчуми мурдодмохи соли 1360 (1982) дар Техрон таваллуд шудааст. Кутуби ашъори худро бо номхои «Умед», «Боз хам ошикй», «Хоболуда», « Достони хилкат», «Рухи навозанда» ва «Сиёсатбозй» мунташир сохтааст. Яке аз пайравони шеъри нав, хосса шеъри сафед мебошад. Дар зер чанд намуна  аз ашъори сафеди уро оварда, ба у дар чодаи шеър гузоштани  кадамхои фарохро таманно  менамоем.

Pesandeedehaa

Илохии  ноз    -    Ilaaheye  naaz

 Боз,

Эй Илохии ноз,

Бо  дили ман бисоз,

К-ин гами чонгудоз,

Биравад зи барам.

 

Гар,

Дили ман наёсуд,

Аз гунохи ту буд.

Биё, то зи сари

Гунахат гузарам.

 

Боз,

Мекунам дасти ёри ба суят дароз,

Биё, то гами худро ба розу ниёз,

Зи хотир бубарам.

 

Гар,

Баъди худо…بعد خدا

Эй Хуршед!
Эй Куръони рушной!
Дар сурахои нури ту
Садхо хазор ояи равшан мучассам аст.
Бунёди зиндагй зи вучуди ту махкам аст.

Эй Хуршед!
Эй киблаи Зардушт!
Эй зодгохи нур ва ё эй тачалии Тур!
Эй яди байзо ва ё эй муъчизи Исо,
Дар хакикати ту хеч шаке нест.

entehaa

دور  خورشيد  مي شود  آخر
صبح   اميد مي شود  آخر
روزگار  سيه  نميماند
روز  اسپيد  مي شود  آخر
ماه آيد ز  صلخ  بر غره
لحظه ئ ايد  مي شود  آخر
جام  خواهد  شكست  در فرجام
بزم   جمشيد  مي شود  آخر
خظر از زندگى  شود  بيزار
عمر   جاويد  مي شود  آخر

رنجه ئ جان

آمدنها  رفتنى دارد
لب كشادن گفتنى دارد
در محبت اعتبارى  نيست
دوست در پى دوشمنى دارد
بستن   دل – رنجه ئ جان است
اين شناندن كندنى دارد
برمگیر از اين جهان  چيزى
برگیرفتن ماندنى دارد
زنده را  در زندگى  درياب
زندگانى  مردنى  دارد

Марсияи Кулоб

 

Кулоб кули об шуд,
Чашмони ман пур об шуд.
Номаш аз ин Кулоб шуд.
Эй вой аз Кулобу ман,
Як пораи хоки ватан!

Бар мардумаш сузад дилам,
Fамнома омузад дилам.
Сад оташ афрузад дилам.
Эй вой аз Кулобу ман,
Як гушаи поки ватан!

Кухтарма

Нестем  ахли сухан ,

Шоирон  инонанд.

Дар кучо гуфтану ногуфтани гапро хам инон медонанд.

Олиме низ наем,

Олимон ишонанд.

Илм дар Хинд агар бошад  инон  мехонанд.

Нестем  садрнишин,

Лек хар сония  мо дарди  сари  садронем,

Ирони суханчавон ايران سخنجوان

(Тазкираи  шеъри муосири Ирон)

Ирони бостон ва ин кишвари ростон,дерест,ки дар домани шеърпарвари худ нобигахоеро чун Фирдавсию Анварй,Саъдию Хофиз, Соибу Калим ва чандин дигар бузургони чахониназмро руи кор овардааст,ки аз харорати сухани онон хануз хам зиндагй гарму гуворост.Шоирони ќарнхоиохири Ирон,  монанди        Сухроби Сипехрй, Фуруги Фаррухзод,Ахмади Шомлу, Ахавони Солис, Фаридун  Муширй, Нимо Юшич, Шафеъии Кадканй, Сиёвуш Касрой, Нусрат Рахмонй, Нодири Нодирпур, Хушанги Соя, Масъуди Фардманиш, Кайсари Аминпур, Салмони Хиротй, Тохира Саффорзода  

نامهء منظوم

درود، ای دوست

درود، ای آن که یادت همره  شبهای  بی‌مهتاب  من  بوده،

درود، ای آن که مردم ز-اشتیاق  روی  خندانت،

دمی از غم نیاسوده.

نمی‌دانم، چه اسراریست در سیمای دلبندت،

که مانند گل ورتاج مردم رو به خورشید تو می‌آرند.

و من وامانده  در کنج فراموشی،

قلم در دست و  دفتر باز

حسرتنامه می‌گویم به جای شعر.

Дунёи «Букаламун» (Хикояи фантастикй)

(Ба  хотираи  писари  чавонмаргам – Озарнуш)

Ромруз  дар назди  роёна нишаста, охирин  ихтироъи нави  худ  «Магас»-и электрониро халлу фасл мекард. «Магас»-и электрони дастгохе буд  худкор ва парвозкунанда. Сараввал  Ромруз ба у «микроробот» ном  гузошт, вале чун ин дастгох шабех ба пашша сохта шуда буд, номашро дигар кард: «Магаси электрони». Вазифаи ин дастгох муоина ва тачассус буд.Ромруз микронакшаи амали онро чунон сохта буд, ки мавзеи чойгиршавии  ашёро худ мустакилона пайгири ва дарёфт менамуд.Ва сурати вазъи ашёро тавассути зарранаворгир ба маркази идора ва иттилоот, ки  назди Ромруз карор дошт, мефиристод.

Холо, аз чониби Ромруз танхо хамин кадар кор монда буд,ки «магаси электрони»-ро «зинда» кунад  ва онро ба самти пешбинишуда фиристад.Ба хамин маќсад аз даруни кутии пур аз «магас»-хои бечон, ки аз пластика сохта шуда буданд, якеро гирифта ба руи миз гузошт.

Изxори хамдардй

Ёрмухаммади пахлавон

Дусти  гиромй, Абдурауфи  Азиз!  Шумо  натанхо  омузгори  забони  англисй,  балки  яке  аз  аъзои  фаъоли  махфили  адабии  «Зарафшон»-и  нохияи  Мастчох  ба  шумор  рафта,  барои  пешрафти  адабиёт  ва  миллати  точик гомхои  устувор  мегузоштед. Ашъори  суханварони  точикро  ба  англисй  ва  хамчунон  осори  гиронмояи адабиёти  чахониро  аз  англисй  ба  точикй  баргардонй  мекардед.  Барои  аз  хати  сириллик  ба  хати  форсии  ниёгонамон    гузаштан  навиштахо  интишор  дода  талошхо  меварзидед. Ба  Хиндустони  афсонавй  сафар  карда, макбарахои  Хусрав  ва  Бедили  Дехлавиро  зиёрат  карда  омадед.  Бо  мащхуртарин  чугиёни ( йог)  аср сари  сухбат  доштед.

افزایش تار نما های فارسی تاجیکان در صفحه جهانی اینترنت – Афзоиши торнамохои форсии точикон дар сафхаи чахонии Интернет

تعداد تارنما و سامانه های فارسی تاجیکان در شبکه جهانی اینترنت روز تا روز افزایش می یابد. این تارنما و سامانه ها که بیشتر از سوی شاعران و محققین تاجیک در داخل و خارج راهندازی شده اند، استقبال خوبی از سوی فرهنگیان و پژوهشگران ایرانی و افغان یافته اند. این تارنما ها اغلب با دو خط فارسی و سرلیک بوده از لحاظ آرایش گرافیکی و طرح و جابجائی مطالب دارای ویژگی مخصوص می باشند. صاحبان سامانه ها و طراحان در صفحات خود به جز بخش تبلیغ معرفی احوال و آثار همزبانان ایرانی و افغان  خود را گذاشته اند که در واقع یک پیوند عمیقی میان اهل ذوق به وجود آمده که حتی این کار از سوی هیچ وزارت و یا انجمنی انجام شده است. چنانچه، سامانه “فردوس” که با نام “گلچین شعر ها” در سایت بلاگ فا جای دارد، در صفحات خویش اشعاری را از قیصر امین پور، سعید میر طالبی، گیتا تاجبخش، جعفر سرخی، ابوالفضل عظیمی بیلوردی دادا، آیدا سعادت … همراه با عکس و نمونه اشعار و بیوگرافی آنها را آورده است. این اقدام همچنانکه به نظر می رسد، به شدت گسترش می یابد و ارتباط و پیوند میان طراحان آنها می افزاید . در شرائط کنونی که ارتباطات بیشتر توسط اینترنت با سرعت ادامه دارد همکاری و پیوند سامانه ها خیلی مهم به نظر می رسد.

در زیر نشانی برخی تارنماها تقدیم می گردد:

Аммо ту бо чарог биё!

Мухаммадалии  Бахманй     (Ирон)

Гохе  чунон  бадам,  ки  мабодо  бубиниям,

Хатто  агар  ба  дидаи  руъё  бубиниям.

Ман,  суратам  ба  сурати  шеърам  шабех  нест,

Бар  ин  гумон  мабош, ки  зебо  бубиниям.

Шоир  шуниданист,   вале  майл - майли  туст,

Омодай, ки  бишнавиям,  ё  бубиниям?

Ин  вожахо  сарохати  танхоии  мананд,

Бо  ин  хама  махох,  ки  танхо  бубиниям.

 Мабхут  мешави,  агар  аз  равзанат  шабе,

 Бе  хеш  дар  самоъи  газалхо  бубиниям.

 Як  катраам,  ки  гох  чунон  мавч  мезанам,

 Дар  худ, ки  ногузир  чу  дарё  бубиниям.

 Шабхои   шеърхонии  ман   бефуруг  нест,

  Аммо  ту  бо  чарог  биё,  то  бубиниям.

“Бози”-хои барк дар Мастчох

Мушкилоти  норасоии   оби  обёрй, афзунии  обхои  зеризаминй , роххои  дагарбугури  дохилй,  рохи  пулакии   Бустон – Хучанд бас  набуд, ки     ба  сари  мардуми  бечора  боз  мушкили  нав - номуназзаммии  таъмини  нерўи  барк  дар  фасли  тобистон  огоз  гардид.

Хафтаи  гузашта, рўзхои  5 то 12 июл  дар  натичаи  шамоли  сахт  як  дастгохи  танзимгари  барк (трансформатор) дар  маркази  нохия  аз  кор  баромад,  ки  дар  натича   тамоми  рўз  мардум  бебарк  монданд. Умуман  дар  тўли  хафта , натанхо  дар  марказ,  балки  дар  минтакахо  низ  барк  муназзам  дода  нашуд.  Дар  минтакаи  якум,  дар  худуди  дехоти  Мастчох  «бози»-хои  барк  ба  дили  мардум  зад. Рўзи  шанбе  ва  якшанбе,  ки  ба  ном  рўзи  истирохати  мардум  аст, барк  умуман  дода  нашуд. Дар  рўзхои  12-13-14  бошад  барк  даххо  маротиба  дар  гирифту  хомўш  шуд,  ки  дар  натича  даххо  яхдонхо, телевизорхо, компютерхо,  дарзмолхои  аз  пули  дар  мардикории  Россия  харидаи  мардум  аз  кор  баромаданд.

Аз рўзгори нақшбандиён

Чанд  руз  кабл  донишманди  данияги,  доктори  улуми   фалсафа,  профессори  Донишгохи   антропология,  этнография  ва  лингвистикаи  шахри  Орхус – Мария  Элизабет  Лу мехмони  диёри  мо буд.  Номбурда  мухаккики  бахши  тасаввуф, бахусус  тарикати  наrшбандист  ва   дар  ин  мавзуъ  китобе  тахти  унвони  «Тарвичи  ислом дар  Осиёи  Вусто  баъд  аз    инкирози  Шурави»  низ  тахия  кардааст.

У  бо  яке  аз  мухаккикони  рузгори  наrшбандиён,  олим  ва  шоир- Маликнеъмат  сари  ин  масъала  сухбате  орост,  ки  мухтавои  онро  пешкаши  хонандагони  гироми  мегардонем.

Мария  Лу ; -  Ба  мо  иттилоъ  доданд,  ки  шумо  аз  рузгори  накшбандиён  огохи  доред…

Маликнеъмат; -  «Накшбандия»  мавзуи  рисолаи  номзадии  ман  аст.

Мария  Лу ;- Пас  мо  якин  ба  чои  хостаи  худ омадаем.Лутф  фармоеду  бигуед,  ки  маънии  вожаи  «Накшбанд»  чист?

Tajik language زبان تاجیکی

Until  of  mine  is  Tajik  heart,

I  speak  it  as  my  parents  told,

Because  it  runs  inside  my  veins

As  food  and  makes  my  bodies  bold.

It’s  nor  Persian,  neither  Iranian,

The  Tajik  language  is  called.

The  world  with  all  of  its  around

Is  Tajik  folk  in  time  of  old.

I  want  to  go  with  Tajik  language

From  Dushanbe  to  Tajik  world.

Имлоро дигаргун бояд кард

Чаро  ба  расмулхати  ниёгон  нагузаштем?

Ба  туфайли  бозтобии  офтоби  истиклолият  хамаи  пахлухои  хаёти ичтимоии  мардуми  точик  ба  худ  ранги  милли  гирифт.    Тарзи  гуфтор, рафтор  ва  пиндор:  хама  точикона  шуд.  Танхо  имлои  нав  аз  ин  доира берун  монд. Ахли  зиёиёни  миллат  нигарони  бар  он  доштанд,  ки  акнун ба    расмулхати   ниёгон-алифбои  арабиасос  мегузарем.  Зеро,  ки  таъри- хи  хазорсолаи  мо  махз  бо  хамин  хат  навишта  шудааст. Сониян ,  мо  бо хамзабонони  худ  Эрон  ва  Афгонистон  иртиботи  хаккони  пайдо  мекар- дем.  Маро  вокеае  пеши  назар   омад. Накби  «Истиклол»  ба  истифода  до- да  мешуду  дар  баромадгохи  он  бо  ду  хат:  араби  ва  кирилли  айни  як муддао   хаккоки  ёфта  буд. Хол  он,  ки  хар  ду  чониб,  хам  точикон  ва хам  эрониён   сохиби  забони  ягона  буданд  ва  мешуд,  ки  танхо  бо  як хат  матлаби  худро  арз  кунанд.

Афғонистон тачзия шавад ё нобуд?

Дарвеши  Дарёдил  (Афгонистон)

Аз  замоне, ки кабоили  афгон  бар  як  бахши  Хуросони  Бузург  тасаллут  ёфтанд  ва  баъд  аз  он  номи  сохтагии  «Афгонистон»-ро  бар  сохаи  тахти  тасаллути  худ  ниходанд,  ин  сарзамин  руи  хуши  ва  оромии  дурустро  надидааст.Ду  саду  шаст  соли  фочиа  ва  мусибат  дунболи  мусибат  аз  чахор  су  бар  сари  мардуми  мо  рехтааст. Куштор, горатгари, чангхои  мудовим, зулм, истибдод, ситамгари, беадолати, факр, пасмондаги  ва  хазорон  сиёхрузию  бадбахтии  дигар  домангири  мардум  будааст. Аз  «баракат»-и  хокимияти  ду  саду  шаст  солаи  паштунсолор  Афгонистон  имруз  як  кишварест,  ки  дар  миёни  хама  кишвархои  чахон  макоми  аввалро  дар  хама  бадихои  кобили  тасаввур  ишгол  кардааст.Афгонистон  макоми  аввалро    дар  тавлид  ва  кочоки  хероин  ва  чарс  дорад,  макоми  аввалро  дар  факр  ва  мараз  дорад,  макоми  аввалро  дар  фасоди  идори  дорад, макоми  аввалро  дар  мафиясолори  дорад, макоми  аввалро  дар  бенизоми  ва  беконуни  ва  бесуботи  дорад.  Афгонистон, дарвокеъ, як  кишвари  бедавлат  ва  бесару  сомон  аст, ки  хеч  чизи  он  ба  як  кишвари  ба  мафхум  вокеи  намемонад.

I am Aryan! Ман Ориёиям!

I  am  a  thread  of  beam  from  the  spring  of  light,

In  the  divine  miracles  I  am  a  bit  of  bright.

I  am  a  piece  of  kindness  from  Ahuro’s  fire,

I  am  a  free  existence  from  wrong  and  right,

I  am  Aryan!

                      I  am  Aryan!

Until  I  see  a  wide  of   Aryan

And  till  the  Middle  Asia  is  my  nature,

Until  I’m  a  Tajik,  the  future  world  is  mine

And  what  is  your  opinion  about  my  creature?

I  am  Aryan!

                      I  am  Aryan!

مولانا جلال الدین بلخی نه تورک بود نه اوزبیک

سیاوش پیش از این نبشته ی یک پان تورکیست را نشر کردیم که اوزبیک بودن مولانا جلال الدین بلخی را به خیال خود اثبات کرده بود . اکنون نوشتار دیگری را به نشر می سپاریم که پاسخ دروغ بافی های آن پان تورکیست را داده است . ادامه ی مطلب را بخوانید: برای درک بهتر این نبشته و آگاهی یافتن از ادعای پان تورکیست ها ، بهتر است که نخست نوشتار ” مولانا تورک است ” را مطالعه کنید و بعد این پاسخش را بخوانید . اگر آن نبشته را نخوانده اید ایــــــــــــن جــــــــــا فشار دهید. غرض‌ها تیره دارد دوستی را ، پاسخی به مقاله «مولانا ترک است و فقط چند روزی از خاک ایران رد شده، چند روز پیش به طور تصادفی گذارم به تارکده‌ای افتاد که به مناسبت بزرگداشت سال مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، عارف و شاعر پرآوازه‌ی ایرانی، برپا شده بود. نوشته‌ای در آنجا خواندم به قلم آقایی به نام «سعید نسفی» با این ادعا که “مولانا ترک است و فقط چند روزی از خاک ایران رد شده”. تاریخی در بالا یا پایین نوشته ندیدم بنابراین نمی‌دانم که این نوشته چقدر قدیمی است.

Шаби қадр кадом аст?

                                                             Шодбошу  офарин  бар  офаридгоре, ки  ба  хукми  «лантарони» дар  чое ба  дида  натвон  диданаш,  аммо  дар  хар  чо  тавон парастиданаш.Он  худованде,  ки  номи  ў  дарч  дар  сахифаи  дилхост ва  хузури  ѓоибаш  шамъи  махфилхост:

 Эй  номи  ту  сабт  чумлаги  дар  афвох,

  В-аз  номи  ту  бурданд  забонхо  ба  ту  рох.

  Яздону  Христосу  Тенгриву  Илох,

«Ло  хавла  ва  ло  ќуввата  илло  биллох».

       Он  худое, ки  бо эъчози  худ  мўъчизае  чун  «рўза доштан»  ва  мохе  мисли  «рамазон»-ро  офарид,  ки  аз  файзи  ин  ду  «моху  хуршед»  сайёраи дилхо  равшан  аст  ва  умедзори  хотирхо гулшан. Офаридгор  корхое  зарури,  мисли  хилоли  ангуштон ва  об  давондану  молиши  байни  онхо, масхи  сар  ва  истиншоќ, шустушў  додани  зихор  ва  маъќадро  дар  ќонунномаи  худ-шариат  таъкид  кардааст,  зеро  махз  хамин  мавзеъхо  хастанд,  ки  одам  аз  фарти  лоуболи  ба  онхо  кам  диќќат  равона  мекунад  ва  беморихои  гуногун  низ  аз  ин  чойхо  маншаъ  мегиранд.

Одам дар дами марг чиро мебинад?

                                                        Худованд  дар  китоби   худ  «Қуръон»  фармудааст,  ки  «Куллу  нафсин  зоиқатул  мавт» ( «Ҳамаи  нафсҳо  фарогири  марг  хоҳанд  шуд»). Пас  марг  ҳақиқатест-талх, ки  онро  ҳама  кас  аз  мавчуди  зинда  хоҳад  чашид. Марг  чандон  мусибат  нест,  ки  менамояд. Балки  марг  раҳои  аз  ташвишҳои  дунё, ворастаги  аз  васвасаи  иблис  ва  ниҳоят  таваллуди  дигарест  дар  олами  «баъси  баъдал  мавти»   ростин  ва  човидони. Аз  шоире  шунидам,  ки  мегуфт:

                         Орзуҳоро  ба  ёди  марг  дар  дил  киштаам,

                         Ҳеч  кас  бар  хештан  мушкил  чу  ман  осон  накард.

      

          Аммо  гуфта  мешавад,  ки  марги  кам  андар  кам   нафаре  ба  осони  даст  медиҳад,  чунки  чонзоди  дар  ҳоли  назъ  садди  мушкилгузареро  чун  «сакароти  мавт» бояд  тай  бикунад. Барои  ҳамин  хам  бештари  мардумон  аз  офаридгори  хеш   таманнои  он  доранд,  маргашонро  осон  бикунад.  Хобро  намунаи  соддаи  марг  ҳисобидаанд:

Стивен Ҳокинг Худоро намешиносад

Яке  аз  машхуртарин  донишмандони  замони  имрўз   физик  Стивен  Хокинг (Stephen  Hawking) (Бритониёи  Кабир)  тасдик  мекунад,  ки  Коинот  бе  иштирок  аз  чониби  Худо  ба  вучуд  омадааст.  Ў  китоби  худро  тахти  унвони  «Пиндори  бузург»  дар  хаммуаллифи бо  хамтои  амрикоии  худ  Леонард  Млодинов  навиштааст,  ки  мебоист  аз  9  сентябр  ба  савдо  мебаромад.

 Муаллиф  бар  он  аст,  ки  физикаи  имрўз  донишхои  кофиро  дар  худ  фаро  гирифтааст  ва  метавонад  комилан  собит  намояд,  ки  Кайхон  дар  асоси  конунхои  он  пайдо  шудааст.  «Конуни    чахонии  чозиба имкон  медихад  фахмонем,  ки  Олами  Анчум  метавонад  худ  ба  худ  аз  хеч  пайдо  гардад,  менигорад  ў.  Офариниши  бе  Офаридгор . Махз  хамин  аст  сабаб  бар  он  ки  чаро  мо  вучуд  дорем  ва  чаро  Кайхон  вучуд  дорад».

Он  чиз  ачаб  аст,  ки  Хокинг  дар  масъалаи вучуди  Худо  бештар  мавкеи  миёнхолиро  касб  карда  буд.  Дар  китоби  машхури  худ  «Таърихи  мухтасари  вакт»,  ки  ханўз  соли  1988  интишор  дода  буд,  менависад,  «Рўзе  фаро  мерасад,  ки  акли  инсон  назарияеро рўи  кор  меорад,  ки  вай  ифшогари  рози  офариниш  хохад  буд. Аммо  то  он  замон  лозим  меояд,  ки  андеша  намоем:  Оламу  одам  аз  чониби  Худо  офарида  шудааст».

Моҳвораи Чин дар мадори Моҳ

       Рўзи  чумъаи  хафтаи  гузашта  мохвораи  сохти  Чин  тахти  унвони  «Чанг-Э-2» дар  масофаи  100 километр  ба  фазои  атрофи  Мох   партов  карда  шуд. Мувофики  накшаи тадкикоти  кайхонии  Чин  ин  Мохвора  барои  тадкики  сатхи  Мох,  хосса  тарафи  нонамоёни  он  пешбинй  шуда,  дар  ояндаи  наздик  харитаи  «бахр»-хои  Мохро  ба  Замин  хохад  фиристод.

         Чунонки  сармухандиси  ин  дастгохи  кайхонй  Сян  Вейпинг  изхор  менамояд,  Чин  харчанд, ки  дар  сохаи  фатхи  кайхон  аз  Амрико  ва  Россия  ба  муддати  40  сол  кафо  монда  бошад  хам,  ин  бор  мавкеи  намоёнро    дар  ин  бобат  касб  хохад  кард.  Барномаи  кайхонии  Чин  аз  се  мархала  иборат  хохад  буд : 1. «Дар атрофи  Мох» 2. «Нишаст  дар  Мох»  3. «Бозгашт  ба  Замин»  Дар  фосилаи  байни  солхои  2010-2017  Чин  дастгохи  худкорро  дар  Мох  шинонданист.

         Хотиррасон  менамоем, ки  соли  2008  кайхоннаварди  чинй Чжай  Чиган,  ки  дар  киштии  «Шенчжу-7»  бо  ду  фазонаварди  дигари  хамдиёраш  Лю  Боминг  ва  Сзин  Хайпенг  парвоз  дошт,  ба  фазои  кушод  баромада  буд.

«Машъал» бо обу ранги нав

                      Ниҳоят  нашрияи  ҳукуматии  ноҳияи  Мастчоҳ- «Машъал»  таҳти  назари  муҳаррири  навтаъиншуда -  шоири  машҳур  Олимхон  Исматй  бо  обу  ранги  нав  аз  чоп  баромад.  Ин  дар  ҳоле  буд, ки дар  чаласаи  бахшида  ба  «Рўзи  омўзгор»  раиси  ноҳия  собиқ  муҳаррири  «Машъал»,  узви  Иттиҳоди  журналистони  байналмилал – Мирзоҳамдам  Шарифзодаро  бо  сабаби  ба  нафақа  баромаданаш  аз  вазифа  сабукдўш  намуда, ба  чои  ў  Олимхон  Исматиро  таъин  кард.

              «Мо,- гуфт  сарвари  ноҳия  А.Ҳикматов, – баъзан  ба  қадри  фарзандони  номовари  диёри  худ  намерасем  ва  аз  фарти  маҳалгарої   барои  пешрафти  онон  садди  роҳ  мешавем. Барои  мисол,  бигирем  Олимхон  Исматиро. Дар  сар  то  сари  чумҳурї  аз  эчодиёти  ў  истифода  мебаранд.Пас  чи  гуна  мешавад,  ки  ў  бебаҳра  аз  майдони  фарох  барои  амалиёти  худ  бошад? Мо  тасмим  гирифтем,  сарварии  «Машъал»-ро  ба  ихтиёри  ў  вогузорем».

Шеъри форсизабонон

Бо  сайъ  ва  эҳтимоми  се  нафар  аз  сухангустарони  машҳури  Ирон : доктор  Алиризо  Қазва, Саид  Биёбонакй ва Саид  Ирод  сомонаи  бисёр  ҳам  муфид  бо  номи  «Шеъри  форсизабонон»  тарҳандозй  шуд,  ки   барои  рушду  нумўи  фарҳанг  ва  адабиёти  форсй хидмати  сазовор  хоҳад  кард.  Дар қатори  сухангўёни  номии  кишварҳои  Ирон,  Афғонистон  ва Ҳиндустон  аз  17  нафар  шоирони  точик  чун  Муҳаммадалй Сиёвуш, Фарзона, Муҳаммадалии  Ачамй, Беҳрўзи  Забеҳулло, Низом  Қосим, Рустами  Ваҳҳобниё, Муъмин  Қаноат, Камол  Насрулло,  Давлат  Раҳмониён, Ато  Мирхоча, Рустами  Ачамй,  Фирдавси  Аъзам, Нуралии  Нурзод, Раҳмат  Назрй, Аъзам  Хоча,  Абдулло  Қодирй  ва  Аскар  Ҳаким  низ  ёдоварй  гардида, намунаи  ашъори  номбурдагон  дар  саҳафоти  ин  сомона  чой  дода  шудаанд. Нишони  ин  сомона  ба  тариқи  зайл  сурат  пазируфтааст: http://www.irafta.blogfa.com/ -Шеъри  порсизабонон

Маънии вожаи «точик»

Мачид  Асадй

Маънии  вожаи  «точик»

Бисмиллоҳи  раҳмони  раҳим.

Дар  мавриди  мафҳуми  вожаи  «точик»  эҳтимолоти  фаровоне  дода  шуда  ва  маъонии  муттаадид,  муттавофит  ва  баъзан  мутазодй нақл  шудааст.  Дар  ин  навиштор  бидуни  ҳеч  қазоват ва  пешдоварй  танҳо  теъдоде  аз  ин  эҳтимолот  ва  маонй  нақл  мегардад. Умедворем  дар  ояндаи  наздик  бо  ручўъ  ба  манобеъ ва  маохизи  дасти  аввал  ва  баҳрагирй  аз  мустанадоти  муттақин  ва  ҳамкориву  мусоидати  дўстоне, ки  ин  матлабро  мутолиа  мекунанд,  битавонам  ин  навишторро  комил  намоям.

1. Дар  луғатномаи  англисии  Оксфорд  «точик»-ро  «як форс» ва  касе,  ки  на  араб  бошад  ва  на  турк,  таъриф  кардаанд.

چشمه زلال” تاجیکی در مشهد”

«چشمه زلال» کتاب اشعار آقای اعظم خجسته، شاعر تاجیک به دو صوزت فارسی و سرلیک در مشهد منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) این کتاب نخستین مجموعه از شعر نوع زلال است که در سال 1388 توسط آقای دادا بلوردی، شاعر نوسرای ایران و بنیادگذار این سبک سروده شده و آقای خجسته اولین شاعری است که از این سبک استقبال كرده است.

به نوشته دادا بلوردی، بنیادگذار این سبک که بر کتاب «چشمه زلال» مقدمه نوشته «زلال شعری است با طول وزن پله‌ای که به طور مساوی از کم شروع شده و در کم نیز به اتمام می‌رسد. این نوع شعر دارای 5 الی11 سطر و از لحاظ وزن به طولانی‌ترین سطر وسطی است. «سطر مادر» و سطرهای اطراف آن را «سطرهای قرینه» می‌گویند. زلال دو نوع عروضي و آزاد است که هر يک برای خود اصول و تعاریف خاصی دارند. در شعر زلال نحوه حرکت اوزان و صعود و نزولشان تصویر فتح قله‌ای را در وزن مصور مثلثی به تجسم ذهنی رسانده و فضای هندسی جالبی را در عالم خیال و معنا نمایان می سازد».

شع

Ман ва Эрон من و ایران

             Маро  ҳамеша  одат  чунин  буда,  қабл  аз  он ки  ба  чое  биравам, тарҳи  он  маконро  дар  суратхонаи  хотир нақш  мебандам. Ва  чун  дар  он  макон  мешавам, дармеёбам,  ки  то  кадом  дарача  ин  чой  ба  пиндори  ман  наздик  аст.  Ман  ва  Эрон  ҳамеша  дар  ёдҳои  мозй бо  ҳам  будем. Аммо  ин  дафъа  дар  ҳақиқат  муяссар  гардид,  ки   ба  ин  олами  афсона  сафар  бинамоям.

              Ҳамсафарони  ман  Чўра  Юсуфй-шоир,  узви  Иттифоқи  Нависандагони  Точикистон, муовини  муҳаррири  ҳафтаномаи  «Вароруд», Озарахш – шоири машҳур, ходими  чаридаи  «Адабиёт  ва  санъат», Чонибек  Асрориён – муҳаррири  радиои  «Садои  Душанбе», Мирсалим  Ашўров  – сарояндаи  маҳбуби  мардумй ва  Сурайё  Ҳасанова – номзади  илмҳои  суханшиносй, ходими  рўзномаи  «Ҳақиқати  Суғд» – ҳамагй  шаш нафар  будем,  ки  аз  чониби  Кумитаи  Имдоди  Хумайнй барои  сафар  ба  Чумҳурии  Исломии  Эрон  раводид  гирифтем. Тибқи  барномаи  пештар  тарҳрезишуда  сафари  мо  аз  29 ноябр  то  7  декабри  2010  ба  нақша  гирифта  шуда  буд. Субҳи  30  ноябр  дар  коргоҳи  Кумитаи  имдоди  Хумайнии  Эрон,  воқеъ  дар  Душанбешаҳр – оғои  Разавй  ба  мо  чиптаҳои  ҳавопаймоиро  супурда, хайру  манзур  намуд. Дар ин  сафар  бо  мо  оғои  Хуррамй – чавоне,  ки  Аз  Эрон  омада  чавонони  точикро  саноеи  сангтарошй  меомўхт,  ҳамроҳ  шуд.  Ў аслан  аз  сокинони  Нишопури  Эрон  буда,  ваъда  дод,  ки  чун  ба  Нишопур  равем,  ҳатман  моро  суроғ  мекунад. Дар  парвозгоҳи  Душанбе  ба  тайёраи  боҳашамати  «Боинг»  нишастем.  Тайёра  сўи  Эрон  роҳ  гирифт.

Таронаҳои Парвиз ترانه های پرویز

         Дар  таърихи  14  январи  соли  2011, дар  толори  боҳашамати  хочагии  ба  номи  Амирови  минтақаи  Мастчоҳ,  ҳунарнамоии  овозхони  чавон,  муҳассили  соли  аввали  консерваторияи миллии  Точикистон Парвизи  Шодибег баргузор  гардид. Дар саҳна  оҳангҳои  марғуб  танин  меандохтанду Парвиз  бефосила  овоз  мехонд.Таронаҳои  «Биё,  чонам», «Дунё  чи нозанин  аст», «Эй дилрабо», «Қуввати  ман,  модарам», «Эй қиблагоҳи ман», «Ман  ёри  туам, Маҳбуба», «Ошиқам, ошиқи ту», «Ишқи ту  баҳор  аст», «Байтҳои  мастчоҳй»  дар ҳавои  саҳна  ғулғула  меафканданд.

        Чиҳил  сол  қабл  дар  Мастчоҳ  на  мусиқй  буду  на  ромишгар  ва  на  овозхони  касбй. Имрўз  дар  муассисаҳои  таълимй  садҳо  нафар ҳунарварон  дар  бахши  мусиқй  ва  суруд  касби камол  менамоянд.  Пойдевори  мусиқии  имрўзи  Мастчоҳ  тавассути  ҳунарварони  машҳури  зодаи  ин  марзу  бум  Муродбеги  Насриддин, марҳумон  Рўзибои  Бобо, Рустамбеги  Баҳодур, Пироншоҳи  Амин, Додочони Қутбиддин, Асрори  Камолиддин, Сулаймонбеги  Шариф, Фарҳод  ва  Азизхочаи  Шодй, Муҳаммадшариф, Аброр  Исматй, Лолаи  Азиз, Раҳматшоҳ, Муҳаммадсаид, Маликэҳсон, Маликмутаҳҳар, Саидчон, Сабурчон   Исои  Мўсо, Фатҳиддин ва  чандин  нафарҳои  дигар  гузошта  шуд.

Фарҳанги вожаҳои роёнай فرهنگ واژه های رایانه ئ

       Истифодаи  технологияи  компютерй  ва фанноварии  иттилоот  дар  Точикистон чун  дигар  мамлакатҳои  дунё  рў ба  густариш  ниҳода,  баробари  он  корбурди  вожаҳои  нави  ихтисосии соҳаи  мазкур  низ  ривоч  меёбад. Ҳар  давлат  барои  пешрафти  чомеаи  худ  кўшиш  мекунад,  ки  забони  технологияи  навро  ба  забони  давлати  худ  наздик  гардонад  ва  барои  истифодаи  осон  аз  онҳо  барои  мардум  замина  фароҳам  оварад. Аз  тарафи  олимони  точик  дар  соҳаи  роёна  ва  фанноварии  иттилоотй  корҳое  монанди  ворид  кардани  ҳуруфи  точикй  ба  сохтори  компютер, бозии  грамматикии  «Худро  санч!»,  луғатҳои  точикй,  русй,  англиси, олмонй  ва  ғайра, баргардонандаи  ҳуруфи  кирилии   точикй  ба  форсй  анчом  дода  шудааст. Аммо  дар  бораи истифодаи истилоҳоти  точикй   дар  соҳаи  компютер ва  фанноварй  ҳарфе  нест. Ҳол  он ки  дар  Фарҳангистони  забон  ва  адаби  форсии  Чумҳурии  Эрон  гурўҳи  вожагузинии  ихтисосҳо  амал  мекунад,  ки  тайи  солҳои  1997-2006   ин  ҳайат  комёб  ба  он  шудааст,  ки  «Фарҳанги  вожаҳои  мусавваб»-ро дар  ҳудуди  зиёда  аз  даҳ  ҳазор калима  мураттаб  намуда  ба  дўстдорони каломи  форсй  эҳдо  намояд.

Вижагиҳои арўзии девони Султон Валад

                                 Муҳаммадризо Шафеии Кадканй,

                                                  устоди донишгоҳи  Теҳрон

           

            Ҳадафи ин мақола тарҳи як масъала дар арўзи шеъри Султон Валад–писари бузурги Чалолуддин Муҳаммад Мавлавй аст. Дар шеъри вай як вижагии арўзй ба чашм мехўрад, ки ба куллй бо тамоми девонҳои шеъри форсии классикй мутафовит аст. Ин тафовут чандон чашмгир аст, ки наметавон онро аз чинси хатоии  котиб, ё ҳуруфчин, ё ношир ба ҳисоб овард. Нависанда пеш аз нишон додани ин вижагй ду омили эҳтимолиро сабаби ин тафовут медонад: як эҳтимоли тафовут дар низоми овоии калимоти форсй дар асари ҳамчаворй бо забонҳои юнонй ва туркй дар Қуния ва дигаре таъсири мусиқии ҳоким бар хонақоҳ ва шеваи қавволону мусаннифони он рўзгор.

            Ёдаш ба хайр, доктор Меҳрдод Баҳор-фарзанди барўманди устод Маликушшуарои Баҳор, ки мегуфт: «Одам ҳар чй бошад, бошад, фарзанди падари нобиға набошад! Зеро ба ҳар ҳадде аз камол бирасад, боз хоҳанд гуфт, ки фарзанди фалон касаст». Ҳамчунон ки дар ҳаққи худи Меҳрдод ҳамеша гуфта мешавад, ки фарзанди Баҳор аст. Бо ин ки Меҳрдод Баҳор худ яке аз барчастатарин чеҳраҳои фарҳанги Ирон дар нимаи дуввуми қарни бистум аст ва дар ҳавзаи масоили муртабит бо фарҳанги Ирони бостон ва мутолеот дар қаламрави забони паҳлавй ва масоили ҳавзаи асотири иронй яке аз барчастатарин пойгоҳро дорост.

Базми ҳазл ва тарона

         Боиси  хушнудист, ки  намоишҳои ҳачвй  ва таронасарой  дар қаламрави Точикистон, хосса  дар  ноҳия  ва  маҳаллҳо  рў  ба  густариш  оварда  истодааст. 11 феврали  соли  2011 барномаи  муштараки  намоишии  ансамбли  оилавии  Латифиён  бо  ҳачвнигори  овозадори ноҳияи Мастчоҳ – Азизмуҳаммади  Шодй  силсилаи  намоишҳои  омехта  ба  ҳачву  таронаро пешкаши  ҳаводоронашон  намуданд.

          Барандаи  намоиш – ровии  машҳур, омўзгор, аълочии  маорифи Точикистон Зокирзода  Дилшод бо  лаҳни  ширадор  ва  намуди  саҳназеб ба  намоиш  ҳусни  ифтитоҳ  бахшид. Дар  зимн  ҳамин  нуктаро бояд  хотиррасон  кард, ки бештари ҳунармандони  мо чандин  истеъдоди  дигар  доранд. Дилшод  Зокирзодаро  борҳо  дар  ичро  кардани  нақшҳои  саҳнай  дидаем. Ба  чуз  ин  ў  овозхони  сурудҳои  ҳозиразамон, рўзноманигори  моҳир  ва  ниҳоят  адиби  хушсалиқае  низ  ҳаст. Танҳо ўро  лозим  меояд, ки  барои  сайқали  истеъдодҳои  хеш  муҳите нисбатан  сазовор,  ки  дархури  ў  бошад,  пайдо  бинамояд.

Маросими ифтитоҳи як корхона дар Мастчоҳ

            28 апрели соли 2011 (8 урдибиҳишти 1390) раиси  Кумитаи  имдоди  имом  Хумайнии  Чумҳури  Исломии  Ирон -чаноби  оғои  Саидчавод Разавй  дар  ҳамроҳй  бо  намояндаи  ройзании  фарҳангии  ЧИИ  Ризо  Шаҳмуродй,  раиси  дафтари  иқтисодии  ЧИИ  Бобочони  Икромзод,  намояндаи  Кумитаи  имдоди Хумайнй  дар вилояти Суғд –Фирдавс  Ашўрматов  ва  хабарнигори  радиои  «Хуросон»-и ЧИИ-Абдувосит Салимзода  дар  маросими ифтитоҳи як  коргоҳи  хурди  дўзандагии  дорои  40  чой  дар  ду  баст  барои  духтарони  маҳаллй  вориди  деҳоти  Мастчоҳ  гардиданд. Меҳмононро  чавонписарону  духтарони  Литсейи  №1, мактабҳои  таҳсилоти  умумии  №№2,4,10 ва 24  бо  нону  намак  пешвоз  гирифтанд.Сипас  намояндаи  садорати  хочагиҳои  ба  номи  Амиров  ба  оғои   Саидчавод  Разавй  барои  ин  кўмаки  башардўстона   ҳамчун  рамзи  ҳамдиливу  ҳамзабонй  чома  пўшониданд.

              Бояд  зикр  кард,  ки  ин  гуна  мададрасониҳои  кумитаи  имдод  барои  мардуми  Мастчоҳ  ягона  нест. Ин  кумита  ҳамчунон  ният  дорад  барои  таъмини  оби  нўшиданй  барои  минтақаи  навободи  деҳаи  Табушн  низ  маблағгузорй бикунад.

Маҳфили навбатии адабии «Зарафшон»

4  майи  соли  2011  бахшида  ба  ёдбуди  яке аз  аъзои  ин  маҳфил- шоир Садриддини  Масрур  дар  толори  хочагии Ҳочиакбари  Амирзоди  ноҳияи  Мастчоҳ  баргузор  гардид.  Дар  ин  маҳфил  адибон  Олимхон  Исматй, Абдуллоҳ  Фозил, Назар  Ашўр, Сулаймонбеги Содиқ, Замон Шокирзода, Арбоб  Қурбон, Зиннат  Шафақ, Салоҳиддин  Мутриб, Муллокўчаки Қурбон, Абдумалик  Зуҳурй, Рисолати  Сирочиддин, Оламафрўз, Одина Баротй, чонишини  раиси чамоат  Нуриддини  Боқй, раиси  китобхонаи  марказй- Давлатмуҳаммади  Қурбон,  роҳбарони  мактабҳо: Абдуфаттоҳи Қурбон, Муллобобои  Усто, Муллоҳасани Содиқ, Туйчибеги  Раҳим  толибилмони литсейи №1,  макотиби №№22, 23, 29  ва  хешу  ақрабои  шоири  марҳум  иштирок  доштанд. Ҳаводорони  назми  шоир  пешниҳод  намуданд,  ки  мактаби  №23,  ки  шоир  он  чо  касби  фаъолият  мекард, ба  номи  ў,  яъне «Садриддини  Масрур»  гузошта  шавад. Дар  поёнёбии  маҳфил  аҳли  адаб  ба  хонаи  шоири  марҳум  ташриф  оварданд  ва  парда  аз  рўи  лавҳи  мармарини  ёдгорй,  ки  дар  девори  китобхонаи  шахсии  шоир  бо  ҳунари  волои  сангтароши  машҳур  Асрори  Аҳрориён  ҳаккокй  шуда  буд,  боз  намуданд.